Słowniki i terminy

Rzeczy świeckie w przeciwieństwie do rzeczy świętych określanych jako sacrum.  

Przepowiadanie przyszłości, wieszczenie. Umiejętność  wskazanie zdarzeń, które wkrótce nadejdą. Zdolność prorokowania. W religii obejmuje proroctwa i wróżby. W literaturze jest to symboliczne, paraboliczne przepowiadanie przyszłości (wizje), które poeci przedstawiają jako wynik swojego kontaktu z Bogiem […]

Początkowa, wstępna część dzieła literackiego lub teatralnego. Poprzedza właściwą akcję i wprowadza odbiorcę w wydarzenia. Nazwa pochodzi z gr. prólogos – „przedmowa, wypowiedź poprzedzająca”. W tragedii greckiej prolog był częścią znajdującą się przed wejściem chóru […]

Postawa buntu indywidualisty przeciw Bogu, siłom natury czy skrępowaniu jednostek. Zakłada zgodę na poświęcenie siebie i samotne cierpienia w imię dobra zbiorowego. Jedna z charakterystycznych cech bohatera romantycznego. Pojęcie odwołuje się do mitu o Prometeuszu, […]

Rozpowszechnianie przez władzę informacji wyolbrzymionych i niezgodnych z rzeczywistością. Dotyczą najczęściej sukcesów politycznych, postępu technicznego czy rozwoju gospodarczego. Władza stara się w ten sposób narzucić społeczeństwu pozorną wizję sukcesu.

Proscenium – część sceny teatralnej znajdująca się przed właściwą przestrzenią sceniczną, najbliżej widowni. W różnych epokach i typach teatru termin ten miał nieco odmienne znaczenie. Nazwa pochodzi z gr. proskḗnion – „miejsce przed skene”. Proscenium: […]

Wsparcie. Opieka osoby wpływowej nad kimś lub nada czymś.

Krótkie zdanie pochodzące z tradycji ludowej, Biblii lub literatury. Wyraża jakąś myśl ogólną, mądrość życiową, radę lub przestrogę.

Zabieg artystyczny polegający na przeniesieniu na przyrodę stanu umysłu danej postaci. Powiązana jest z emocjami i przeżyciami bohatera lub podmiotu lirycznego. Przyroda przestaje być jedynie tłem wydarzeń – staje się odzwierciedleniem ludzkiego wnętrza. Wykorzystywana jest […]

Walka o ludzką duszę między siłami dobra i zła. Psychomachia – motyw przedstawiający wewnętrzną walkę dobra ze złem w duszy człowieka. Poszczególne cnoty i grzechy mogą być ukazywane jako personifikowane postacie prowadzące ze sobą walkę. […]