Brak grafiki
Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Alba

Pieśń jutrzenna, gatunek liryki średniowiecznej. Poranny okrzyk strażnika „alba” w Prowansji w X wieku stał się elementem pieśni rycerskiej w Europie. Popularne stay się alby o charakterze miłosnym. Opowiadały o rozstaniu  o świcie kochanków. Odmianą […]

Brak grafiki
Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Albertusy

Utwory z kręgu sowizdrzalsko-rybałtowskiego. Największą popularność zyskały w XVII wieku. Treść stanowiły dialogi z nutą satyry, prowadzone przez klechę Albertusa. Cechy charakterystyczne to: ### groteska w przedstawianiu rzeczywistości, ### ośmieszanie pozorów, ### krytyka głupoty, ### […]

Brak grafiki
Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Aleksandreidy

Utwory narracyjne, prozatorskie i wierszowane. Wszystkie te, które poprzez swą tematykę odwołują się so wypraw Aleksandra Wielkiego, nazywanego też Macedońskim. Fakty z życiorysu tego wybitnego stratega i wojownika łączone sąz wątkami fantastycznymi i elementami awanturniczymi.

Brak grafiki
Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Aleksandryn

Wiersz z klasycznej literatury francuskiej. Utwór jambiczny (czysty, kunsztowny, rzadki), dwunastozgłoskowiec. Akcent główny  znajduje się po 6 sylabie poprzedzającej średniówkę. Charakterystyczną strukturalną zasadą metryczna jest zgodność akcentu ze znaczeniem. Stosowany do wyrażania uczuć, narracyjnych opisów […]

Brak grafiki
Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Amadisy

Opowiadania o rycerskich przygodach. Tworzą całe cykle tego typu dzieł. Ich nazwa pochodzi od tytułowego bohatera romansów francusko-hiszpańskich Amadisa de Gaule. Popularne, szczególnie w XIV wieku.

Brak grafiki
Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Anakreontyk

Anakreontyk – poetycki utwór głoszący pochwałę życia, miłości, śpiewu, biesiad, który odcina się od podejmowania tematów poważnych. Nazwa gatunku pochodzi od greckiego poety Anakreonta z Teos (VI w. p.n.e.).

Brak grafiki
O języku na języku

Anapest

Pojęcie ma korzenie greckie, oznacza wybijany w odwrotnym kierunku. W metryce antycznej (mającej postać sylabiczno-iloczasową) stopa używana w pieśniach marszowych. Później wykorzystywana w tragedii greckiej w pieśniach chóru, nieraz w partiach  lirycznych. W wierszu syabicznym […]

Brak grafiki
Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Anegdota

Anegdota – krótkie opowiadanie, przedstawiające charakterystyczne zdarzenie lub sytuację , wiążącą się często z konkretną osobistością historyczną. Najczęściej łączyła funkcję dydaktyczną z elementami humorystycznymi.

Brak grafiki
Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Annały

Najwcześniejsza forma historiograficzna. Prezentuje wydarzenia w porządku chronologicznym. Nie zawsze zabiega o doskonała formę literacką. Pojawiły się w starożytności, a rozpowszechniły w średniowieczu jako lakoniczne zapiski. Spisywane były bardzo często na marginesach tablic świąt ruchomych. […]

Brak grafiki
Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Antecedencja

Termin związany z literaturą, o korzeniach łacińskich, oznaczający  wyprzedzenie. W utworach dramatycznych i narracyjnych dotyczy zdarzeń poprzedzających rozpoczęcie akcji. Bez opisu tych zdarzeń przebieg akcji byłby niezrozumiały. W dramacie pojawia się w prologu lub monologach […]