Brak grafiki
Składnia

Bezokolicznik

Bezokolicznik – nieosobowa (bezosobowa) forma czasownika zakończona na: -ć  (pisać, czytać śpiewać, gadać), -c (piec, móc, biec). Forma, która nie wskazuje czasu, osoby, liczby czy rodzaju  czasownika, określa znaczenie w formach czasu przyszłego złożonego (np. […]

Brak grafiki
O języku na języku

Części zdania

Części zdania to wyrazy lub związki wyrazowe, które można wyróżnić w zdaniu i wskazać funkcję, jaką w nim pełnią. Części zdania dzielimy na główne: podmiot i orzeczenie oraz podrzędne, czyli określenia. Wśród określeń wyróżniamy przydawki, […]

Brak grafiki
O języku na języku

Dopełnienie

Dopełnienie to podrzędna część zdania, określająca czasownik. Odpowiada na pytania przypadków zależnych, czyli wszystkich oprócz mianownika. Rozróżniamy dopełnienia; bliższe, to takie, które przy zamianie orzeczenia wyrażonego w stronie czynnej na bierną staje się podmiotem , […]

Brak grafiki
O języku na języku

Dopełnienie [typy]

Dopełnienie (minister), jedno z określeń, część zdania , która określa czasownik, jest niejako jego uzupełnieniem, odpowiada na pytania narzucone przez czasownik, może być wyrażone rzeczownikiem, zaimkiem rzeczownym, wyrażeniem przymiotnikowym, przymiotnikiem lub przysłówkiem, odpowiada na pytania […]

Brak grafiki
O języku na języku

Graficzne przedstawienie zdań złożonych współrzędnie

Zdania złożone  współrzędnie można przedstawić w następujący sposób graficzny: Drzewa szumią około domu i szemrze ulewa. (Łączne) Julka jest zdolna i uczy się bardzo dobrze. (Łączne) Ty się śmiejesz, a mnie jest smutno. (Przeciwstawne) Uczniowie […]

Brak grafiki
O języku na języku

Hipotaksa

Uporządkowanie, związek składniowy wyrazów, ich grup lub zdań, w których jeden jest nadrzędny (główny), a drugi podrzędny. W wypowiedzeniu zdanie podrzędne, podporządkowane nadrzędnemu, może być  równocześnie nadrzędne względem innego.

Brak grafiki
O języku na języku

Imiesłowowe równoważniki zdań podrzędnych

Imiesłów przysłówkowy (współczesny lub uprzedni) wraz z wyrazami zależnymi od niego składniowo może zastąpić zdanie podrzędne okolicznikowe w zdaniu podrzędnie złożonym. Wracając ze szkoły, wstąpiłem do księgarni.  (Wytłuszczony człon jest imiesłowowym równoważnikiem zdania podrzędnego) Imiesłowowy […]

Brak grafiki
O języku na języku

Jednoczłonowe zdania nominalne

Wartość dań mogą mieć wypowiedzenia składające się  jednego tylko członu o charakterze nominalnym, np. Wojna. Upał. Noc. Cisza. Orzeczeniowy (predykatywny) charakter nadaje takim wypowiedzeniom intonacja. Zdania te funkcjonują podobnie, jak analogiczne zdania dwuczłonowe z członem […]

Brak grafiki
O języku na języku

O przecinku w zdaniach składowych zdania złożonego

Wiemy, że przecinkiem rozdziela się zdania składowe w zdaniu złożonym. Warto pamiętać, że niektóre wskaźniki zespolenia występują nieraz w stałych połączeniach. Wówczas przecinek pojawia się nie przed „że” lub „gdy”, lecz zostaje przesunięty, np. Był […]

O języku na języku

Okolicznik – drugorzędna część zdania

  Okoliczniki sa najczęściej określeniami czasowników, rzadziej przymiotników lub przysłówków.   WYRÓŻNIAMY: okoliczniki miejsca (gdzie?, skąd?, dokąd?, którędy?), Urodził się w Kielcach. okoliczniki czasu (kiedy?, jak często?, jak długo?, odkąd?), Przyjadę jutro. okoliczniki sposobu (ja?, […]