Współczesne spojrzenie na balladę

  • Ballada, w przeciwieństwie do innych gatunków romantycznych (np. powieści poetyckiej), przetrwała do dzisiaj, powracając w nowych, niekiedy nieoczekiwanych odsłonach.
  • Cechuje ją melodyjność, śpiewność, refreniczność („taneczność” zgodnie ze źródłosłowem), ludowe pochodzenie tematów i motywów, synkretyczna budowa rodzajowa (liryczne wyznania obok elementów epickich i dramatycznych), a także postawa narratora opowiadającego o zdarzeniach, w których nie uczestniczy i o których wszystkiego nie wie, zatem puentę myślową pozostawia czytelnikowi.
  • Arcydziełami wysokoartystycznej ballady w XX wieku pozostają utwory Bolesława Leśmiana (oprócz omawianego na lekcji Gada jeszcze m.in. Dziewczyna, Strój, Świdryga i Midryga) i Mirona Białoszewskiego (Ballada z makaty, Ballada o stolikowych baranach).
  • Białoszewski wprowadza balladę w przestrzeń miejską i właśnie w obrębie miejskiego folkloru znalazła ona swoje realizacje jako część kultury popularnej.
  • Współczesna ballada Zaczęła opowiadać o perypetiach bohaterów ulicy, drobnych rzezimieszków, których miłość do kobiet z półświatka miała tragiczne konsekwencje. Utwory, często anonimowe (np. Felek Zdankiewicz, Apaszem Stasiek był, Tango apaszowskie), śpiewane przez amatorów na niebezpiecznych przedmieściach, dziś wchodzą do repertuaru profesjonalnych grup muzycznych, jak Orkiestra Uliczna z Chmielnej czy Szwagierkolaska.
  • Od ballad miejskich rozpoczynała się kariera piosenkarki francuskiej Édith Piaf (La vie en rose, Hymne à l’amour).
  • W pastiszowej wersji gatunek ten powrócił w utworach Jacka Kaczmarskiego, Stanisława Staszewskiego (Celina, Baranek), które znane są z wykonania Kultu (w tym Kazika Staszewskiego).
  • Z tej tradycji korzystają dziś m.in. pisarka Dorota Masłowska i poetka Marta Podgórnik (Mordercze ballady).
  • Ballada stała się także ważną formą muzyki rockowej, oferując alternatywę dla – typowo rockowych – ostrych, głośnych brzmień i szybkiego tempa.
  • Każdy zespół rockowy ma w swoim repertuarze bardziej melodyjne, balladowe utwory, skłaniające do refleksji nad fundamentalnymi tematami egzystencjalnymi.
  • Klasykami rockowych ballad są m.in.:
    • Stairway to Heaven Led Zeppelin,
    • Child in Time Deep Purple,
    • Shape of My Heart Stinga,
    • November Rain Guns N’ Roses,
    • czy cały album Nicka Cave’a Murder Ballads.