Zapolska Gabriela

Gabriela Zapolska

Maria Gabriela Janowska z domu Piotrowska, herbu Korwin, primo voto Śnieżko-Błocka

(30 marca 1857, Podhajce, Ukraina – 21 grudnia 1921, Lwów, Ukraina)

Pisarka dramatyczna, powieściopisarka, nowelistka, aktorka.

Pochodziła z rodziny ziemiańskiej, uczyła się we Lwowie w klasztorze i świeckiej pensji (szkole).

W 1876 roku poślubiła porucznika gwardii carskiej K. Śnieżko-Błockiego, ale wkrótce doszło do rozwodu i zerwania ze swoim środowiskiem.

Po nieudanym małżeństwie opuściła męża i rozpoczęła twórczość literacką pod pseudonimem Józef Maskoff, a następnie karierę aktorską.

Od 1879 roku poświęciła się aktorstwu, najpierw amatorsko, a od 1882 roku zawodowo, najpierw w Krakowie, później w Poznaniu, Lwowie, Warszawie i teatrach objazdowych, występując w dramatach obyczajowych. Jej popisową rolą była Nora z utworu Ibsena.

W 1881 roku rozpoczęła działalność literacką, współpracowała z „Gazetą Krakowską” i „Przeglądem Tygodniowym”, gdzie drukowała powieść „Małaszka”.

W 1889 roku wyjechała, po skandalu o plagiat i szkalujących artykułach J.L. Popławskiego i Świętochowskiego, do Francji, gdzie  studiowała aktorstwo i występowała w Theatre Libre i kilku innych, co wywarło dobry wpływ na dalszą jej karierę.

W 1895 roku powróciła do Polski i występowała na scenach Krakowa i Lwowa.

W 1900 roku porzuciła aktorstwo i zaczęła pracować w redakcji „Słowa polskiego” w Lwowie, rok później założyła w Krakowie prywatną szkołę dramatyczną. Od 1904 zamieszkała na stałe we Lwowie.

Napisała m.in.:

  • „Przedpiekle” 1889,
  • „We krwi” 1891,
  • „Menażeria ludzka” 1893,
  • „Kaśka Kariatyda” 1895,
  • „Wodzirej” 1896,
  • „W Dąbrowie Górniczej” 1899,
  • „Zaszumi las” 1899,
  • „Sybir” 1900,
  • „Jak tęcza” 1902,
  • „A gdy w głąb duszy wnikniemy” 1903,
  • „Sezonowa miłość” 1904,
  • „Pan policmajster” 1905,
  • „Moralność pani Dulskiej” 1906,
  • „Córka Tuski” 1907,
  • „Skiz” 1909,
  • „O czy się nie mówi” 1909,
  • „Pani Maliczewska” 1910,
  • „Śmierć Felicjana Dulskiego”,
  • „Ich czworo” 1912,
  • „Kobieta bez skazy” 1914,
  • „O czym się nawet myśleć nie chce” 1914,
  • „Z pamiętników młodej mężatki” 1923.