październik 2020 – Strona 27

Tekst

Słowo składające się na pewną całość, utrwalone graficznie lub jakakolwiek techniką (rękopis, maszynopis, druk). Produkt wypowiedzi ustnej, tekst literacki, pisany, mówiony, drukowany. W rozumieniu potocznym każda wypowiedź napisana w jakimś języku. W rozumieniu bardziej fachowym […]

Szyk zdań

Układ, kolejność, porządek w zdaniu złożonym. Układ zdań, podobnie jak układ wyrazów, jest swobodny, ale nie dowolny. W zdaniu złożonym współrzędnie kolejność zdań składowych zależy od czynników logicznych i od treści, jakie te zdania zawierają. […]

Sufiks

Przyrostek (od łacińskiego suffixus = przybity, przypięty). Sufiksacja to tworzenie nowych wyrazów na podstawie innych, już istniejących poprzez dodanie sufiksów do tematów wyrazowych, rozszerzanie tematów wyrazowych za pomocą sufiksów. Sufiksalny, utworzony za pomocą sufiksu, będący […]

Substytucja gramatyczna

Metoda ustalania tożsamości funkcjonalnej jednostek językowych lub różnicy w pełnionych przez nie funkcjach. Polega na sprowadzeniu elementów niewystarczająco rozróżnionych do form bardziej zróżnicowanych i wyrazistych.

Substantywizacja

Od łacińskiego słowa: substantivum = rzeczownik. Przekształcanie się przymiotnika, liczebnika, zaimka dzierżawczego w rzeczownik. Przejście do kategorii rzeczownika wyrazu, który należał do innej części mowy.

Struktura języka

Inaczej budowa języka. W węższym znaczeniu określenie odnosi się do systemu gramatycznego języka, będącego określonym układem morfemów fleksyjnych i słowotwórczych, służących na zasadzie obowiązujących norm do tworzenia wypowiedzeń i nowych wyrazów. Pojęcie struktury języka łączy […]

Madame de Staël

Madame de Staël (wł. Anne-Louise Germaine Necker, baronowa de Staël von Holstein, znana również jako Germaine de Staël) (22 kwietnia 1766, Paryż, Francja -14 lipca 1817, Paryż, Francja) Powieściopisarka, filozofka. Jedno z pierwszych kobiecych […]

Strona zwrotna [aspekt czasownika]

Strona, w której podmiot oznacza jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności. Strona zwrotna składa się z formy osobowej danego czasownika i zaimka się (siebie), zwanego zwrotnym. Zaimek ten pełni funkcję dopełnienia oznaczającego przedmiot czynności tożsamy z […]

Strona czynna [aspekt czasownika]

Strona, która wskazuje, że istota oznaczona podmiotem jest sama wykonawcą czynności lub sama znajduje się w stanie wyrażonym w czasowniku. Stronę czynną wyrażamy przy pomocy ogółu form prostych czasownika, oprócz formy imiesłowu biernego. Przykłady: Uczeń […]

Słowo

Znak językowy przedmiotu myśli, mogący sygnalizować każdy jednostkowy przedmiot materialny (np. monitor, książka), pewną treść psychiczną (np. smutek, radość) lub relacje między elementami rzeczywistości (np. ale, lecz, przed). W sensie poetyckim wypowiadanie sie ustne lub […]