„Wroniec” Jacek Dukaj [wizytówka powieści]

  • Powieść wydana po raz pierwszy wydana w 2009 roku.
  • Adresatami były dzieci, jak i dorośli czytelnicy.
  • Łączy elementy baśni i fantastyki z realiami historycznymi stanu wojennego w Polsce w 1981 roku, kiedy zostaje wprowadzony w Polsce stan wojenny.
  • Wykorzystanie fantastyki służy demaskowaniu mechanizmów totalitarnej rzeczywistości.
  • Autor wykorzystał baśń i groteskę opowiadając o stanie wojennym, odbiorca stopniowo odkrywa, że to, co fantastyczne, ma swoje odpowiedniki w rzeczywistości historycznej.
  • Historia utraty dzieciństwa, widziana oczami kilkuletniego chłopca, Adasia, co ma wpływ na:
    • realne zniekształcenia wydarzeń,
    • zamianę ludzi i instytucji w potwory i fantastyczne byty,
    • prezentację dziecięcego poczucie zagrożenia, chaosu i bezradności.
  • Wydarzenia pokazują, że:
    • historia widziana oczami dziecka jest bardziej emocjonalna niż faktograficzna,
    • system opresji działa nie tylko fizycznie, ale też psychicznie,
    • trauma dzieciństwa pozostaje w pamięci na całe życie.
  • Powieść zawiera symbole:
      • Wroniec to uosobienie władzy, przemocy systemu, stanu wojennego,
      • ciemność, noc, labirynt miasta to dezorientacja, strach, brak kontroli;
      • zniknięcie rodziców to rozpad poczucia bezpieczeństwa, doświadczenie traumy;
      • dziecięce potwory to personifikacje instytucji represyjnych i propagandy
  • Język i styl, autor wykorzystał obrazowy, metaforyczny styl, miejscami groteskowy i ironiczny, oparł się na językowych przekształceniach (nazwy potworów, neologizmy), które oddają dziecięcy sposób rozumienia świata. Starał się oswoić grozę, choć jednocześnie ją potęgował.
  • Najważniejsze problemy powieści:
    • oświadczenie strachu i traumy dziecka,
    • mechanizmy władzy i przemocy systemowej,
    • bezradność jednostki wobec aparatu państwa,
    • pamięć zbiorowa i indywidualna,
    • różnica między światem dzieci i dorosłych w interpretacji rzeczywistości.