- W latach 1940-1941 Sowieci przeprowadzili 4 wielkie akcje deportacyjne ludności z zajętych Kresów Wschodnich.
- Według emigracyjnych historyków na Sybir wywieziono nawet 1 mln 875 tys. ludzi.
- Odtajnione na początku lat 90. XX wieku sowieckie źródła mówią o zupełnie innych liczbach.
- Zaskoczonym rodzinom przeznaczonym do wywózki na Sybir dawano 2 godziny na spakowanie 500 kg dobytku.
- Nie pozwalano brać majątku nieruchomego i zwierząt.
- W praktyce Polaków z ich domostw wyrzucano szybciej niż te dwie godziny.
- Transportowano ich w nieogrzewanych wagonach, przy kilkunastostopniowym mrozie, a podróż trwała ok. 3 tygodni.
- Większość deportowanych trafiła do obwodu archangielskiego i Kraju Krasnodarskiego, gdzie umieszczano ich w osadach specjalnych.
- Najczęściej pracowali katorżniczo przy wyrębie tajgi.
- Śmiertelność wśród przesiedleńców I fali wg statystyk NKWD wynosiła 5,2-5,6%.
- Kolejna fakla przesiedleń ruszył w kwietniu 1940 roku.
- Sowieci wzięli na celownik rodziny jeńców wojennych i osób aresztowanych przez NKWD.
- Na listach znalazły się także prostytutki oraz uchodźcy z Polski centralnej.
- Plotki o wywózce trafiły do Polaków wcześniej, ale wielu nie dawało im wiary.
- Grupa wywiezionych liczyła około 61 tys. osób, a większość stanowiły kobiety, dzieci i starcy.
- Pochodzące zwykle z miast ofiary deportacji trafiały na kazachskie stepy, gdzie czekała je wyjątkowo ciężka praca.
- W czerwcu 1940 roku odbyła się kolejna wywózka obejmująca uciekinierów z terenów zarządzanych przez Niemców (tzw. bieżeńców).
- Wywieziono wówczas około 78 tysięcy ludzi, a większość z nich stanowili Żydzi (ok. 84%).
- Ostatnia fala deportacji rozpoczęła się w maju 1941 roku o został podzielona na 3 etapy, obejmując:
- tereny Zachodniej Ukrainy – 12 tys. wywiezionych,
- Zachodniej Białorusi – 22 tys. przesiedlonych,
- Litwy – 12,5 tys. deportowanych.
- Razem wywieziono na wschód około 325 tysięcy obywateli przedwojennej Polski.