- Polskie i ukraińskie szacunki liczby ofiar różnią się nawet sześciokrotnie.
- Ogrom śmierci wciąż wymyka się szacunkom.
- Sama interpretacja pozostaje kluczowym wyzwaniem w relacjach między polską i ukraińską nauką historyczną.
- W 1929 roku powstała Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów, której celem było stworzenie niezależnej i niepodległej Ukrainy przy wykorzystaniu wszystkich metod.
- Organizacja przez kolejne lata budowała swe struktury, prowadziła pracę ideologiczną wśród ludność w II Rzeczpospolitej, wydawała szereg broszur, nie ukrywając, że chcą rozliczenia z Polakami.
- Polacy mieszkający na Wołyniu czuli się dociskani przez Niemców i Ukraińców
- Do pierwszych konfrontacji doszło w czasie wojny obronnej 1939 roku:
- uderzano na dwory polskie i posterunki,
- organizowano mordy zbiorowe, taki masowy mord odnotowano, np. 9 lutego 1943 roku we wsi Parośla zabijając około 170 Polaków,
- organizacja OUN przygotowała szeroką akcję przeciwko Niemcom, Polakom i Sowietom,
- AK dowiedziała się o niej i chciała jej przeciwdziałać, akcja miała mieć miejsce 20 lipca 18940 roku, ale nie zdążyła,
- 11 lipca 1943 roku nastąpiła niesławna krwawa niedziela,
- kilka miesięcy wcześniej (X, 12942) Stepan Bandera stanął na czele Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA),
- UPA organizowała szereg akcji wybierając na moment ataku koniec tygodnia, wiedząc, że Polacy gromadzą się wówczas w kościołach,
- pamiętnej krwawej niedzieli Ukraińcy 99 polskich wsi, niektóre dane mówią nawet o ataku na 167 miejscowości,
- siły UPA nie były tak duże, ale uzyskały pomoc ze strony zwykłych Ukraińców, często nawet sąsiadów czy nawet powinowaci polskich ofiar, napady były wyjątkowo krwawe,
- w kolejnych miesiącach powtarzały się systematycznie, a ich skala, częstotliwość i brutalność skłania wielu badaczy i komentatorów do nazywania wydarzeń ludobójstwem