„Ryży doża” Małgorzata Strzałkowska

  • Wiersz ma charakter humorystyczny i edukacyjny.
  • Składa się z rytmicznych strof pełnych wyrazów zawierających trudne do wymówienia głoski „ż”, „rz”, „sz”, „cz
  • To dzięki temu uznawany jest za łamaniec językowy.
  • Wiersz bawi czytelnika, zachęcając jednocześnie do ćwiczenia poprawnej wymowy i ortografii.
  • Bohaterem utworu jest doża, dawny władca Wenecji, przedstawiony w sposób całkowicie niehistoryczny i komiczny. Zamiast sprawować władzę, krąży po rzekach i morzach, chowa się do łóżka podczas burzy, pisze dyktanda, martwi się błędami ortograficznymi, a kucharze pocieszają go żurem z jajkiem. Takie zestawienie poważnej postaci historycznej z codziennymi, zabawnymi sytuacjami buduje komizm i nadaje utworowi lekki charakter.
  • Autorka zastosowała liczne rymowane zestawienia („doża – łoża”, „burza – zanurza”, „przysparza – zdarza”) oraz nagromadzenie podobnie brzmiących wyrazów.
  • Utwór jest dzięki temu melodyjny i dynamiczny.
  • Puenta dotyczy dbałości o poprawność językową.

Po rzeczułkach, rzekach, morzach
rączo krąży ryży doża,
a wraz z dożą trzech żeglarzy
i trzydziestu trzech kucharzy.

Gdy na dworze trzaska burza,
doża w łoże się zanurza,
a żeglarzy hoża banda
chyżo robi mu dyktanda.

Doży zgryzot wciąż przysparza,
gdy błąd zrobi – co się zdarza-
więc kucharzy mężna rzesza
żurem z jajem go pociesza.

Lecz gdy błędów się ustrzeże,
wtedy się wyszczerza szczerze
i wśród żagli kozły fika,
wesół, że nie strzelił byka.

                                                                                                                                                                            Doża krąży, a ja marzę,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          by na naszą zdążał plażę                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          i zaszalał ze słownikiem,                                                                                                                                                                                 z polskim mierząc się językiem!