Wpisy

Zdanie niedokończone z powodu nadmiaru uczuć osoby mówiącej. Stosowane często przez pisarzy dla realistycznego odtworzenia stanów psychicznych bohaterów. Zdania urwane pojawiają się także  w mowie potocznej, zwłaszcza dialogowej. Zdania urwane kończy się najczęściej wielokropkiem. Przykłady: […]

Zdanie pojedyncze, które wchodzi w skład zdania złożonego. Przykłady: Dzieci tańczą, dorośli podziwiają. Pada deszcz, a słońce nie zaszło. Gdy stanęli na przeleczy, którędy prowadził szlak, zobaczyli ogromną dolinę.

Zdanie, w którym podmiot lub orzeczenie, albo też i podmiot, i orzeczenie są rozwinięte za pomocą określeń, czyli przydawek, okoliczników i dopełnień. Przykład: Tulipany rosną. Czerwone tulipany rosną w moim ogródku. Dzieci śpiewają. Male dzieci […]

Zdanie, w którym wypowiadany jest rozkaż, żądanie, prośba, życzenie. Orzeczenie zdań rozkazujących jest najczęściej wyrażone formą trybu rozkazującego. Niekiedy jednak, wydając polecenie lub prosząc o coś, orzeczenie tych zdań wyrażamy formą trybu orzekającego lub przypuszczającego. […]

Zdanie podrzędne zaimkowe, którego wykładnikiem łączności ze zdaniem nadrzędnym jest zaimek pytajny uzależniający. Zaimki pytajne uzależniające  stoją na początku zdania podrzędnego. Zdań pytajnozależnych nie kończymy znakiem zapytania. Przykłady: Zobacz, która godzina. Patrz, jak ciemno. Uczeń […]

Zdanie, w którym zwracamy sie do kogoś z pytaniem i oczekujemy na nie odpowiedzi. Charakter pytania nadają takim zdaniom zaimki pytające (np. kto?, co?, który?, jaki?, gdzie?, kiedy?), partykuły (np. czy, czyż, czyżby, rzadziej -li, […]

Zdanie podrzędne, które zastępuje przydawkę zdania nadrzędnego. Tak jak ona odpowiada na pytania: jak?, który?, czyj?, ile?. Zadania podrzędne przydawkowe łącza się ze zdaniami nadrzędnymi albo za pomocą zaimków względnych (np. ktory?, jaki?) albo za […]

Takie zdanie, w którego skład wchodzą wyrazowe i składniowe wykładniki przeczenia. Wykładnikami przeczenia są: partykuła „nie”, spójniki łączne „ani, ni”, zaimki i przysłówki przeczące ” nikt, nic, nigdy”. Typowym wykładnikiem składniowym zdania przeczącego jest dopełniacz, […]

Zdanie, które zawiera tylko jedno orzeczenie. Zdania pojedyncze dzielimy na rozwinięte i nierozwinięte (proste). Przykłady: Uczeń czyta. Mały uczeń czyta elementarz. Babcia haftuje. Moja babcia haftuje serwetkę.

Zdanie podrzędne, które łączy się ze zdaniem nadrzędnym za pomocą zaimka względnego lub spójnika spełniającego tę samą  rolę co zaimek względny, a także za pomocą zaika pytajnego uzależniającego Wśród zdań podrzędnych zaimkowych rozróżnia się  zdania […]