Brak grafiki
O języku na języku

Złożenie

Wyraz oparty na dwóch (lub więcej) tematach wyrazowych (np. grzybobranie, łamigłówka, dusigrosz). Cechą charakterystyczną złożeń jest to, że oba tematy są połączone za pomocą formantu -o- lub -i- (-y-). W formach przypadkowych złożeń tylko drugi […]

Brak grafiki
O języku na języku

Zestawienie

Połączenie dwu lub kilku wyrazów samodzielnych stanowiących znaczeniowo jedną całość. Zestawienia mogą się składać z członów nierównorzędnych znaczeniowo (np. Stare Miasto, Biała Podlaska, wieczne pióro, czarna jagoda, spódniczka mini). Zestawienia tego typu pisze się bez […]

Brak grafiki
O języku na języku

Zespolenie

Ścisły, wzajemny stosunek, w jaki pozostają pojedyncze wypowiedzenia wchodzące w skład  wypowiedzenia złożonego. Stosunek zespolenia może być współrzędny lub podrzędny.

Brak grafiki
O języku na języku

Zdanie złożone

Zdanie, które zawiera dwa lub więcej orzeczeń (tyle ile zdań składowych). Może się składać z wielu zdań składowych. Rozróżnia sie zdania złożone  jednokrotnie i wielokrotnie. W skład zdania złożonego mogą wchodzić same zdania i ich […]

Brak grafiki
O języku na języku

Zdanie zaprzeczone

Zdanie zawierające przeczenie, będące przeczeniem, wyrażające przeczenie. Przykłady: Nic nie posiadam. Nie wyjadę na obóz w tym roku.  

Brak grafiki
O języku na języku

Zdanie wykrzyknikowe

Zdanie oznajmujące, pytające lub rozkazujące wypowiedziane z silnym zabarwieniem uczuciowym. Mogą ti być uczucia strachu, gniewu ulgi, rozpaczy, radości, zachwytu, zniecierpliwienia itp. Przykłady: Ogłaszam alarm dla miasta Warszawy! Chodźże szybciej! Co za banialuki opowiadasz!

Brak grafiki
O języku na języku

Zdanie wplecione

Zdanie podrzędne (lub jego równoważnik), które znajduje sie w środku zdania nadrzędnego i rozbija je na dwa człony. Przykłady: Masy pracujące, które najdotkliwiej odczuły ciężar wojny, manifestują swoją wolę pokoju. Dowódca armii, poznawszy sytuację na […]

Brak grafiki
O języku na języku

Zdanie wielokrotnie złożone współrzędnie

Zdanie, które składa się z trzech lub więcej zdań pojedynczych. Pozostają one  wobec siebie w stosunku współrzędności. Przykład: Mrok zapadał szybko, wiatr ucichł zupełnie, nad jeziorem pojawiły się mgły. Dąsa się okręt, zrywa się z […]

Brak grafiki
O języku na języku

Zdanie wielokrotnie złożone

Zdanie złożone składające się z więcej niż dwóch zdań pojedynczych lub ich równoważników. Wzajemny stosunek zdań wchodzących w skład zdania wielokrotnie złożonego może polegać na różnorzędności lub podrzędności. Przykłady: Za lasem ukazał się dom, do […]

Brak grafiki
O języku na języku

Zdanie wielokrotnie złożone podrzędnie

Zdanie składające się z trzech lub więcej zdań pojedynczych. Przynajmniej dwa z nich pozostają wobec siebie w stosunku podrzędności. Przykłady: Gdy wracałem ze szkoły, wstąpiłem do kolegi, aby pożyczyć lekturę. Kuba zawrócił nagle i poszedł […]