Wpisy – Strona 2023

Wokalizm

Inaczej to system wokaliczny lub samogłoskowy. Zasób, system samogłosek danego języka. Mają one określone funkcje i pozostają w określonych stosunkach.

Dwa równoległe, elastyczne mięśnie w górnej części krtani. Są jedynym narządem w organizmie człowieka, którego funkcja polega tylko na udziale w procesie mowy. Bierna, czyli rozsunięta pozycja wiązadeł głosowych jest warunkiem powstania głosek bezdźwięcznych, pozycja […]

Unosowienie

Nadanie głosce rezonansu nosowego. Wymówienie jej z rezonansem nosowym.

Uniwerbizacja

Utworzenie jednego wyrazu z połączenia wyrazowego. Wprowadzenie nazwy jednowyrazowej na miejsce dwuwyrazowej. Tworzenie nazw jednowyrazowych to skutek dążności do ekonomii środków językowych. Przykłady: przegubowiec, zamiast autobus przegubowy, gimbus, zamiast bus gimnazjalny, poprawczak, zamiast zakład poprawczy.

Treść znaczeniowa wyrazu

Zespół cech stanowiących stałe elementy wyrazu. Wyznaczają one możliwe zakresy jego zastosowania. Stosunek treści znaczeniowej wyrazu do jego zakresu jest odwrotnie proporcjonalny, tzn. im bogatsza jest treść wyrazu, tym węższy jego zakres, a im treść […]

Tekst

Słowo składające się na pewną całość, utrwalone graficznie lub jakakolwiek techniką (rękopis, maszynopis, druk). Produkt wypowiedzi ustnej, tekst literacki, pisany, mówiony, drukowany. W rozumieniu potocznym każda wypowiedź napisana w jakimś języku. W rozumieniu bardziej fachowym […]

Szyk zdań

Układ, kolejność, porządek w zdaniu złożonym. Układ zdań, podobnie jak układ wyrazów, jest swobodny, ale nie dowolny. W zdaniu złożonym współrzędnie kolejność zdań składowych zależy od czynników logicznych i od treści, jakie te zdania zawierają. […]

Sufiks

Przyrostek (od łacińskiego suffixus = przybity, przypięty). Sufiksacja to tworzenie nowych wyrazów na podstawie innych, już istniejących poprzez dodanie sufiksów do tematów wyrazowych, rozszerzanie tematów wyrazowych za pomocą sufiksów. Sufiksalny, utworzony za pomocą sufiksu, będący […]

Substytucja gramatyczna

Metoda ustalania tożsamości funkcjonalnej jednostek językowych lub różnicy w pełnionych przez nie funkcjach. Polega na sprowadzeniu elementów niewystarczająco rozróżnionych do form bardziej zróżnicowanych i wyrazistych.

Substantywizacja

Od łacińskiego słowa: substantivum = rzeczownik. Przekształcanie się przymiotnika, liczebnika, zaimka dzierżawczego w rzeczownik. Przejście do kategorii rzeczownika wyrazu, który należał do innej części mowy.