sierpień 2026 – Strona 22

Montoie! [mążua]

Okrzyk wojenny Franków (francuski okrzyk bojowy). Najbardziej znana jego forma to „Montjoie Saint Denis!”. W niektórych polskich opracowaniach dotyczących „Pieśni o Rolandzie” można spotkać zapis „Mążua!”, spolszczoną forma francuskiego Montjoie. W „Pieśni o Rolandzie” okrzyk […]

Kolczuga

Pancerz rycerza, zrobiony z drucianej siatki lub metalowych kółek. Rodzaj zbroi ochronnej wykonanej z tysięcy połączonych ze sobą metalowych kółek. B Była używana przez wojowników już w starożytności, a szczególnie rozpowszechniła się w średniowieczu. Najważniejsze […]

Par

Par, w średniowiecznej Europie wysoki dostojnik świecki lub duchowny, należący do najwyższej warstwy feudalnej. Nazwa wywodzi się z łacińskiego par – „równy”. Bezpośredni wasal monarchy (króla, cesarza). Uważano ich za osoby szczególnie uprzywilejowane i zajmujące […]

Postawa św. Franciszka

Franciszek, w przeciwieństwie do innych świętych, np. Aleksego nie zrezygnował ze świata. Wyrzekł się bogactwa, ale akceptował wszystko, co zostało stworzone przez Boga. Akceptował nawet śmierć, która nazwał siostrą. Zachwycał się pięknem natury. Uważał, że […]

Zakon Trzeci [Tercjanie]

Tercjanie – członkowie tzw. Trzeciego Zakonu, czyli wspólnoty osób świeckich związanych duchowo z określonym zakonem. Żyją na co dzień w społeczeństwie, często zakładają rodziny i wykonują zwykłe zawody, ale starają się realizować duchowość oraz zasady […]

Eskapizm

Ucieczka od rzeczywistości, codziennych problemów. Porzucenie obowiązków, trudnych emocji lub monotonii codziennego życia, odejście w świat wyobraźni, marzeń, sztuki albo rozrywki. Nazwa pochodzi od angielskiego escape – ucieczka. Eskapizm w literaturze może oznaczać zarówno postawę […]

Kwietyzm

Brak zainteresowania sprawami życiowymi. Bierność, wyciszenie, rezygnacja z aktywnego działania i spokojnym przyjmowaniu rzeczywistości. Nazwa pochodzi od łacińskiego quietus – „spokojny, cichy”. W znaczeniu religijnym kwietyzm był nurtem mistycznym rozwijającym się szczególnie w XVII wieku. […]

Lament [plankt]

Lament, nazywany także planktem, to gatunek poezji wyrażający głęboki żal, rozpacz i cierpienie spowodowane śmiercią, utratą bliskiej osoby lub innym nieszczęściem. Był szczególnie popularny w literaturze średniowiecznej. Najważniejsze cechy: żal i rozpacz, ból po stracie, […]

Piśmiennictwo wieków średnich [gatunki]

Średniowieczne piśmiennictwo miało przede wszystkim charakter religijny, dydaktyczny, historiograficzny i parenetyczny. Wiele utworów powstawało początkowo po łacinie, a z czasem również w językach narodowych. Najważniejsze gatunki średniowieczne: Hagiografia żywot świętego (legenda hagiograficzna) – przedstawiał życie, […]

Pareneza

Pojęcie oznaczające pouczenie, zachętę lub moralne napomnienie. W literaturze jest to sposób przedstawiania wzorców osobowych, czyli bohaterów posiadających cechy uznawane w danej epoce za godne naśladowania. Szczególnie ważną rolę pareneza odgrywała w literaturze średniowiecznej, która […]