Diderot Denis

Denis Diderot

(5 października 1713, Langres, Francja – 31 lipca 1784, Paryż, Francja)

 

Francuski pisarz, krytyk literatury i sztuki (malarstwa).

Filozof i encyklopedysta okresu Oświecenia.

Pochodził z rodziny mieszczańskiej.

Człowiek wszechstronnie utalentowany, inspirujący i koordynujący prace nad encyklopedią (1751–1772), jednocześnie jej wydawca i redaktor i autor wielu haseł w niej zamieszczonych. Jego wieloletnim współpracownikiem i współtwórca dzieła  był matematyk Jean d’Alembert.

Twórca nowatorskiej teorii dramatu mieszczańskiego, umieszczającej utwory dramatyczne między komedią i tragedią, co miało być bliższe rzeczywistości.

Wskazywał przewodnictwo naukom  eksperymentalnym nad spekulatywnymi, akcentował też względność ludzkiego poznania i sprzeczność różnych dziedzin wiedzy.

Twierdził, że należy zajmować się Bogiem, nie ma bowiem w przyrodzie śladów jego działania.

Uważał, że szczęście człowiek osiąga żyjąc zgodnie z prawami natury.

Najbardziej znanym jego dziełem  jest powiastka filozoficzna ” Kubuś Fatalista i jego pan”, która ośmiesza metafizyczny determinizm, przyznający bożej opatrzności  przewodnictwo w kierowaniu losami świata i propagującej racjonalny styl życia.

Najbardziej znaną powieścią Diderota jest „Zakonnica”.

Politycznie, początkowo zwolennik absolutyzmu oświeconego, później ewoluował  w kierunku demokratyzmu, zwolennik obalenia kolonializmu i despotyzmu.

Inne istotne utwory to:

  • „List o ślepcach” (Lettre sur les aveugles à l’usage de ceux qui voient, 1749).
  • „Rozmowy o Synu naturalnym” (Entretiens sur „Le fils naturel”, 1757),
  • „O poezji dramatycznej” (De la poésie dramatique, 1759),
  • Salons (eseje dotyczace malarstwa, 1759–1781).