- „Widnokrąg” to powieść Wiesława Myśliwskiego wydana w 1996 roku, uhonorowana Nagrodą Literacką Nike.
- Jest przykładem opowieści o pamięci, dzieciństwie, rodzinie i przemijaniu, a zarazem próbą odtworzenia świata, który istnieje już przede wszystkim we wspomnieniach narratora.
- Czas akcji to okres dzieciństwa i młodości bohatera przypadające m.in. na okres II wojny światowej i lata powojenne.
- Pisarz zmusza czytelnika do stawiania pytań związanych z tożsamością, rozumieniem życia i siebie (kim jesteśmy i w jaki sposób przeszłość wpływa na nas).
- Głównym bohaterem i narratorem (narracja pierwszoosobowa, retrospektywna) jest Piotr.
- Akcja powieść toczy się w Sandomierzu i okolicach.
- Wydarzenia:
- Piotr, już jako dorosły człowiek, powraca pamięcią do dzieciństwa i młodości.
- Wspomina rodziców, krewnych, sąsiadów, znajomych oraz miejsca i wydarzenia, które ukształtowały jego osobowość.
- Nie jest to jednak tradycyjna, chronologiczna historia życia.
- Jedno wspomnienie wywołuje następne.
- Przeszłość zostaje odtworzona z obrazów, rozmów, przedmiotów, rodzinnych historii i pozornie drobnych wydarzeń.
- Pamięć nie jest wiernym zapisem wydarzeń.
- Człowiek po latach interpretuje swoje doświadczenia na nowo i nadaje im inne znaczenia
- Szczególne znaczenie ma rodzina.
- Piotr przywołuje postacie matki i ojca, obserwuje relacje między ludźmi i stopniowo zaczyna rozumieć świat dorosłych.
- Jego dziecięca perspektywa z czasem ustępuje refleksji dojrzałego człowieka.
- W tle osobistej historii bohatera pojawia się wielka historia – wojna, okupacja i przemiany powojenne.
- Myśliwski pokazuje ją jednak przede wszystkim poprzez doświadczenia zwykłych ludzi.
- Tytuł jako symbol:
- Widnokrąg oznacza dosłownie granicę tego, co człowiek może zobaczyć.
- W powieści nabiera znaczenia symbolicznego – staje się granicą ludzkiego doświadczenia, poznania i pamięci.
- Widnokrąg zmienia się wraz z człowiekiem.
- Im więcej Piotr doświadcza i rozumie, tym szerszy staje się jego własny „horyzont”.
