„A jak poszedł król na wojnę” Marii Konopnickiej

  • Utwór zaliczany do liryki sytuacyjno-refleksyjnej.
  • Powstał w 1885 roku.
  • Składa się z 6 strof.
  • Każda z nich liczy 4 wersy , z parzystymi rymami żeńskimi.
  • Wiersz sylabiczny, po 8 sylab wersy.
  • Główne postaci utworu tom król i prosty chłop.
  • Obaj poszli na wojnę, choć ich sytuacja jest zgoła odmienna.
  • Król czerpie z wojny korzyści, chłop jest z grupy ofiar wojny.
  • Głęboki sens wiersza oddają słowa poetki „A najdzielniej biją króle,/ A najgęściej giną chłopy”.
  • Losy obu są przedstawione równolegle (zjawisko takie nazywane jest paralelą).
  • Oparty jest na zasadzie kontrastu.
  • Wiersz posiada bogatą symbolikę, choć napisany jest zwięźle.
  • Wyraża protest przeciwko uciskowi, oskarża istniejący system społeczny, trudną sytuacją ludzi najbiedniejszych.
  • Konopnicka wskazuje, że nawet bohaterskie najbiedniejszych są  zapomniane (bowiem ludzie ci w oczach innych niewiele znaczą). Pozostają dla nich bezimienni. Wszyscy zwracają uwagę na najpotężniejszych i to właśnie ich losami się zajmują.
  • Środki artystyczne: epitety (np. „jasne zdroje”), porównania (np. „lud się wali jako snopy”, personifikacja przyrody (np. „dzwoniły mu dzwoneczki liliowe”).

A jak poszedł król na wojnę,
Grały jemu surmy zbrojne,
Grały jemu surmy złote
Na zwycięstwo, na ochotę…

A jak poszedł Stach na boje,
Zaszumiały jasne zdroje,
Zaszumiało kłosów pole
Na tęsknotę, na niedolę…

A na wojnie świszczą kule,
Lud się wali jako snopy,
A najdzielniej biją króle,
A najgęściej giną chłopy.

Szumią orły chorągwiane,
Skrzypi kędyś krzyż wioskowy…
Stach śmiertelną dostał ranę,
Król na zamek wraca zdrowy…

A jak wjeżdżał w jasne wrota,
Wyszła przeciw zorza złota
I zagrały wszystkie dzwony
Na słoneczne świata strony.

A jak chłopu dół kopali,
Zaszumiały drzewa w dali.
Dzwoniły mu przez dąbrowę
Te dzwoneczki, te liliowe…