„Koniec wieku XIX” Kazimierza Przerwy-Tetmajera

  • Postawa Kazimierza Przerwy-Tetmajera współtworzyła literacki wizerunek człowieka epoki modernizmu.
  • Wiersz „Koniec wieku XIX” skłania do zastanowienia się nad źródłem pesymizmu, którego obraz mamy w utworze.
  • Pokazany człowiek nie szuka przyczyn swych lęków i obaw, ograniczając się do ich wyrażenia.
  • Czuje się wobec nich bezsilny, a podejmowane reakcje na zło świata (gniew, przekleństwo, ironia, wzgarda) nie zmieniają w ogóle sytuacji.
  • Są niewystarczające, a wydają się nawet bezsensowne , nie ma mają mocy łagodzenia emocji (w tym bólu), wręcz działają wzmacniająco.
  • Potęgują nastrój pesymizmu i niemocy.
  • Postawa taka, nazywana dekadencką, stanowi wynik odejścia od wartości.
  • Brak odpowiedzi na pytania egzystencjalne wynika własnie z obaw o przyszłość.
  • Człowiek ,w wierszu Tetmajera to istota wyjątkowo krucha, be twardych fundamentów, które byłyby oparciem.
  • Wystawiona jest przez to na wiele niebezpieczeństw, z którymi sama nie umie sobie radzić.
  • Jedynym oparciem dla człowieka bezsilnego wobec życia staje się sztuka, dzięki które pojawia się nadzieja na przyszłość.