Psałterz Dawidów”

  • Jan Kochanowski przełożył z łaciny 150 biblijnych psalmów.
  • Był to przekład z przekładu – w oryginale utwory powstały w języku hebrajskim.
  • Dzieło jest arcydziełem liryki polskiej (wg badaczy to najlepszy polski przekład psalmów).
  • Znawcy przedmiotu wskazują na niezwykla inwencję i kunszt poetycki.
  • „Psałterz” Jana Kochanowskiego był w czasach późnego renesansu i na początku baroku jedną z najpopularniejszych polskich książek.
  • W latach 1579-1641 doczekał się prawie 30 wydań.
  • Tytuł wydanego w 1579 r. zbioru „Psałterz Dawidów”  nawiązywał do tradycji głoszącej, że autorem wszystkich tych utworów jest król Dawid (co, jak dowiedli badacze Starego Testamentu, nie jest zgodne z prawdą).
  • Psalm cechuje melodyjność, rytmiczność i uroczysty ton.
  • Uniwersalną zasadą kompozycyjną tej hebrajskiej pieśni religijnej jest paralelizm elementów przeciwstawnych lub dopełniających się.
  • Kochanowski dokonał poetyckiej parafrazy biblijnych tekstów.
  • Wykorzystał przy tym różnorodne wzorce wersyfikacyjne.
  • Swe arcydzieło poeta uważał za ukoronowanie drogi twórczej.
  • O uniwersalności „Psałterza Dawidów” decydują jego ponadwyznaniowość (godzi różne systemy teologiczne i filozoficzne, bazuje na kulturze śródziemnomorskiej) i ponadczasowość (wydobywa wciąż aktualne aspekty sytuacji egzystencjalnej człowieka).
  • Ta uniwersalność skupiała się na człowieku i jego indywidualnych relacjach z Bogiem.
  • Z niezwykłą mocą ukazywała  różne przezżycia religijne, takie jak: rozpacz, bunt, pokorę, uwielbienie i zachwyt.
  • W wierszu dedykacyjnym skierowanym do ecenasa Piotra Myszkowskiego, napisał „I wdarłem się na skałę pięknej Kaliopy, gdzie dotychczas nie było znaku polskiej stopy”.
  • Pota użył w „Psałterzu” 12 razy słowa kościół (tj. świątynia katolicka) i 12 razy słowa zbór (tj. zgromadzenie protestanckie).
  • Sporadycznie pojawiaja się też wyrazy synagoga i bożnica oraz cerkiew.
  • Warto podkreślić, że cerkiew w XVI wieku nie był wyłącznie „przypisana” do świątyni prawosławnej.
  • Wszystkie określenia Boga (np. Pan czy Stwórca) są chrześcijańskie, inni tłumacze korzystali nieraz z innych określeń, np. nazw pogańskich – Jowisz.
  • Przyjętą w „Psałterzu” postawę religijną Jana Kochanowskiego nazywa się humanizmem chrześcijanskim.

 

Kaliopee = muza poezji.

Pomoc z http://www.lo1.opole.pl/images/MATURA_LEKTURY/RENESANS.pdf