Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Za poezję ulotną uznaje się utwory poetyckie popularyzowane w drugim obiegu (nieoficjalnym). Często są to utwory anonimowe. Pojawiają się (kolportowane są) w postaci  ulotek, pisemek. Bywają reakcją na wydarzenia polityczne lub społeczne w kraju, Komentują, […]

Poezja współczesna nie jest jednorodna, a najważniejsze jej cechy to: wielokulturowość nurtów , tradycyjne i nowatorskie rozwiązania, kreacyjność, brak naśladownictwa, kreacja rzeczywistości, często niewidoczny podmiot  liryczny (ja liryczne), bogactwo metafor (niektóre zadziwiające), eksperymenty językowe (gry […]

Utwór będący  drobiazgową charakterystyką (zewnętrzną, wewnętrzną) postaci autentycznej. Forma ta była popularna, szczególnie w literatur\ze francuskiej, XVII i XVIII wieku. Traktowano ją przeważnie jako literacką zabawę.  Portretem literackim jest w zasadzie każdy fragment jakiegoś utworu, […]

Jeden z gatunków form oralnych (ustnych). Krótkie, utarte powiedzenie. Wypowiedź anonimowego autora. Stanowi najczęściej komentarz do jakiejś sytuacji, zdarzenia. Reprezentuje potoczne wyobrażenie określonej zbiorowości.

Postylle, komentarze, kazania wyjaśniające Ewangelie niedzielne całego roku, w prostym tłumaczeniu  od post illa verba oznacza po tych słowach. Liczne były postylle protestanckie. Najbardziej znana to „Postylla” Mikołaja Reja, pierwsze wydanie 1557, później cztery kolejne. […]

Powiastka – niewielki wierszowany lub prozaiczny utwór mający charakter dydaktyczny (pouczający), którego głównymi adresatami są dzieci i młodzież. Charakteryzuje ją prostota fabuły, komunikatywność języka. Podejmuje tematy zmyślone lub autentyczne.

Powiastka filozoficzna – krótki utwór fabularny pisany prozą, ilustrujący jakąś myśl filozoficzną. Posługuje się uproszczonym rysunkiem postaci oraz elementami fantastyki baśniowej. Obejmuje krótkie utwory z pogranicza prozy i eseju filozoficznego.

Powieść – obszerny utwór prozaiczny, o charakterze narracyjnym z partiami dialogowymi, o swobodnej kompozycji, z bogatym materiałem zdarzeniowym. Nośnikiem treści jest fabuła, często wielowątkowa, z wieloma bohaterami, epizodami. Jest to gatunek niezmiernie zróżnicowany, występuje kilka […]

Gatunek powieści, gdzie tematem staje się śledztwo w sprawie przestępstwa, zbrodni. Na plan pierwszy w tego typu utworze wysuwa się sam detektyw działający w imieniu prawa.

Odmiana powieści, w której najbardziej istotnym wątkiem fabularnym jest podróż. Połączona jest ona z dojrzewaniem bohatera. Ta odmiana powieści jest charakterystyczna dla literatury amerykańskiej.