W świecie lektur

Powieść „Meir Ezofowicz” (wydanie pierwsze z ilustracjami M.E. Andriollego) zapoczątkowała dojrzały okres twórczości pisarki. Orzeszkowa gruntownie studiowała historię judaizmu, dzięki czemu przedstawiła konflikt w małym miasteczku na tle historii Żydów w Polsce, obrazując obyczajowość i […]

Wiersz z tomu „Część mowy” (1977). Dedykowany Peterowi Viereckowi,  amerykańskiemu historykowi i pisarzowi. Tytułowy mur dzielił Berlin na dwie części, wschodnią (komunistyczną) i zachodnią (demokratyczną). Zbudowali go komuniści w sierpniu 1961 roku. Zburzony został w […]

Wiersz z gatunku liryki opisowej. Ma formę ciągłą, bez podziału na strofy. Jego tematem jest piękno przyrody polskich Tatr. Główną bohaterką (malarką) niesamowitych obrazów jest mgła (tańcząca, osłaniająca i odsłaniająca, obejmująca świat w ramiona). Powstał […]

Utwór liryczny, adresowany do syna. Zawiera informacje o tradycjach rodu Tetmajerów. Autor przywołuje je, wspominając tradycje powstańcze spolszczonej rodziny. Poeta – ojciec wiąże nadzieje z losem syna. Wyznacza mu obowiązki i uzasadnia. Przypomina, że ojciec […]

Nowela ogłoszona drukiem w „Przeglądzie Literackim” w 1890 roku. Stanowi próbę przeciwstawienia się pisarki fali antysemityzmu. Przetoczyła się przez Polskę pod koniec XIX wieku i spowodowała liczne pogromy Żydów. Bohaterem noweli jest Mendel Gdański, stary […]

Sytuacja po roku 1864 zmusiła wielu chłopów do poszukiwania pracy w fabrykach. Rozpoczęła się niejako wędrówka do miast, co wynikało z szybkiego rozwoju przemysłu, budowy kolei. Prus ukazuje swych bohaterów na tle przemian społecznych. Objaśnia […]

Podmiot liryczny w wierszu stwierdza najpierw, że nic nie łączyło go z ukochaną żadne uczucie. Potem sam sobie zaprzecza, przytaczając szereg wspomnień z czadów szczęśliwych, kiedy to żył piękną , romantyczną miłością. Teraz, zdruzgotany odejściem […]

Utwory I. Krasickiego “Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki” i “Pan Podstoli” zapoczątkowały rozwój nowoczesnej powieści polskiej. “Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki” wyrosły z doświadczeń Krasickiego jako eseisty. Utwór ma charakter pamiętnika, w którym szlachcic opowiada historię swojego życia. Część […]

Próby zrobienia zdjęcia klasowego. Ucieczka fotografa. Zabawa w kowbojów. Dołączenie do zabawy dorosłych. Choroba pani i pilnowanie klasy przez Rosoła. Nieobecność Rosoła. Przygotowania do gry w piłkę. Niespodziewane zakończenie – zapomnienie piłki prze Alcesta. Wizytacja […]

Pieśń XX, “Miło szaleć, kiedy czas po temu”, przedstawia stoicko-epikurejski model życia, Jest on spójny pogodzony z elementami chrystianizmu, gdzie los człowieka jest już przez Boga dawno zaplanowany, np. “O przyszłym dniu niechaj próżnej rady. […]