Rodzaje i gatunki literackie, poetyka

Utwory tego rodzaju pisano wierszem lub prozą. Przeznaczone były do cichego czytania bądź deklamacji. Miały charakter elitarny i dzieliły się na cykle. Przedmiotem ich zainteresowania  był przede wszystkim ideał „miłości dworskiej”. Opiewały także, wzorem odchodzących […]

Posługując się terminem „powieść” nawet nie uświadamiamy sobie, jak wiele odmiennych form prozy można pomieścić w tym słowie. Najczęściej pojmuje się powieść jako gatunek tradycyjny, o następujących cechach: – obszerna, realistyczna akcja, – obiektywna narracja […]

Typ strofy czterowersowej. Posiada układ rymów aabb (niekiedy abab). W poezji Wschodu wiązała się najczęściej z formą epigramatu. Znane były zwłaszcza „rubajty” perskiego poety Omara Chaima (XI wiek). W poezji polskiej formę tę naśladowała Maria […]

Podobieństwo brzmieniowe (współdźwięczność) dwóch lub niekiedy większej liczby wyrazów. Występuje zwykle na końcach wersów. Spotykamy także rymy wewnętrzne). Jest charakterystyczne dla większości nowożytnych wierszowanych utworów lirycznych i epickich. W poezji istnieje ogromne bogactwo kombinacji rymów. […]

Powtórzenie jednakowych lub zbliżonych układów brzmieniowych w zakończeniach wyrazów występujących wewnątrz wersów. Najczęściej są to wyrazy po średniówce.

Powtórzenie jednakowych lub zbliżonych układów brzmieniowych w zakończeniach wyrazów na końcu wersów.

W XVI i XVII wieku potoczne określenie utworu poetyckiego. Rymy były synonimem wierszy. Tak nazywał swoje utwory np. Jan Kochanowski (1530-1584).

Rytm w utworach poetyckich (wierszowanych) osiąga się  dzięki: tej samej liczbie sylab w wersach, powtórzeniom, podziałowi na strofy i wersy, regularnemu rozmieszczeniu akcentów, rymowaniu, stosowaniu ciągów wyrazów dźwiękonaśladowczych.

W szesnastowiecznej terminologii wiersze. Mikołaj Sęp-Szarzyński (zm. 1581) swój tom poezji zatytułował „Rytmy albo wiersze polskie”.