Wpisy

Bajka – krótki utwór fabularny, często wiersz,  zawierający pouczenie, sąd moralny. Historia przedstawiana w bajce stanowi ilustrację prawdy ogólnej, uniwersalnej. Stosunki przedstawiane w bajce w świecie zwierząt – tak naprawdę pokazują stosunki międzyludzkie. Charakterystyczne dla […]

Madrygał – dotyczy gatunku poezji lirycznej, która pojawiła się we Włoszech w XIV wieku, a także wokalnej formy muzycznej, wykonywanej na wiele głosów, dotyczącej spraw świeckich. W okresie przełomu XVI i XVII wieku tworzono również […]

Fraszka – gałązka, drobiazg, bagatela. Krótki utwór liryczny, najczęściej rymowany, wierszowany, o zróżnicowanej tematyce, często z elementami humoru, ironii (satyry, zakończony wyraźnym pouczeniem (puentą). Wywodzi się z antycznego epigramatu. Istotą fraszki jest dowcipny pomysł, błyskotliwa […]

Anakreontyk – poetycki utwór w tonacji optymistycznej,  głoszący pochwałę życia, miłości, śpiewu, biesiad, który odcina się od podejmowania tematów poważnych. Styl wzorowany na liryce greckiego poety Anakreonta. Nazwa gatunku pochodzi od greckiego poety Anakreonta z […]

Epitafium – (pogrzebowy), nagrobek, napis na nagrobku lub żałobny utwór epigramatyczny, utrzymany w stylu takiego napisu. W starożytnej Grecji epitafiami były podniosłe mowy głoszone na cześć poległych w wojnach za ojczyznę. Gatunek literacki pochodzący z […]

Sonet – wiersz liryczny z kunsztowną kompozycją, rodzaj wiersza ukształtowanego we Włoszech na przełomie XIII/XIV wieku, składa się z 4 zwrotek (strof) i 14 wersów, dwie pierwsze zwrotki mają po 4 wersy, dwie kolejne strofy […]

Tren – gatunek poezji okolicznościowej, lament, płacz żałobny, utwór poetycki, rodzaj obrzędowej pieśni żałobnej,  lamentacyjnej, spokrewniony z elegią, stanowi pochwałę czynów, zasług i zalet zmarłego. Wywodzi się z antyku, a artystycznie nową formę nadał mu […]

Psalm – liryczny utwór modlitewny, rodzaj religijnej pieśni, śpiewanej modlitwy, gatunek typowo biblijny, starotestamentowy, w którym wypowiadający się prosi Boga o coś, dziękuje Mu za coś, kaja się i przeprasza albo Go wielbi,  psalmy biblijne […]

Pieśń – gatunek literacki poezji lirycznej (pisany wierszem), znany już od starożytności, o genezie związanej z obrzędami i muzyką (pieśni ludowe, pieśni średniowieczne), od której stopniowo się uwolnił, stając się samodzielną formą wyrazu. Związki z muzyką ujawniają się w […]

Oda – gatunek liryczny, którego tematem jest ważne wydarzenie lub myśl polityczna, światopoglądowa. Opiewa nieraz ważną postać, ma charakter pochwalny albo dziękczynny. Cechuje ją podniosły, patetyczny, uroczysty ton, tonacja emocjonalna, nawiązanie do mitologii, liczne hiperbole. […]