Epoki

Proces historyczno-literacki to przeobrażenia, jakim podlega literatura w czasie historycznym. Najważniejsze z aspektów to: ilościowy przyrost dzieł pisarskich, systematyczne przybywanie nowych utworów, krytycznych artykułów prasowych itd., przemiany w sposobie odbioru dzieł już istniejących, systematyczna interpretacja, […]

Określona koncepcja uprawiania literatury pięknej, będąca dziełem: grupy literackiej, pojedynczego pisarza, przedstawicieli prądu literackiego. Zazwyczaj program literacki ma charakter manifestu literackiego. Może być to także zwykła wypowiedź publicystyczna wyposażona w szereg teoretycznych postulatów literackich.

Romantyzm angielski zapoczątkowali William Wordsworth oraz Samuel Coleridge/ W roku 1798 ukazały się „Ballady liryczne”, uznawane za manifest poetycki nowego pokolenia. Obydwaj wymienieni poeci należeli do tzw. poetów jezior. Grupę tę nazywa się także szkołą […]

Okres, który poprzedzał okres renesansu. Obejmuje lata 1291-1400. Zaznaczył się wieloma zmianami w kulturze europejskiej. Koniec XIII i cały wiek XIV to czas rozwoju uniwersytetów. Powstały wówczas uczelnie w Rzymie, Padwie, Oksfordzie, Paryżu, Wiedniu, Krakowie. […]

Pogląd wyrażający przekonanie o zaplanowaniu przez Boga rzeczywistości. W dziele tym Stwórca brał pod uwagę wszelkie okoliczności. Człowiek wg tej teorii miał możliwość wpływania na beg historii, ale w ograniczony sposób. Nie wolno mu było […]

W literaturze okresu dwudziestolecia międzywojennego pisarze chętnie sięgali po probematykę psychologiczną. Analizowali przeżycia człowieka i jego stany emocjonalne, zastanawiali się od czego zależą wybory jednostki, rozważali motywy ludzkiego postępowania. Prezentowali w swych utworach pogłębione portrety […]

Historia polskiej literatury XIX wieku to plon doświadczeń dwóch zrywów, powstań – listopadowego i styczniowego. Wybitnym pisarzom – Kraszewskiemu, Sienkiewiczowi i Prusowi przyszło tworzyć w trudnych czasach. Byli świadkami takich zjawisk, jak rusyfikacja, germanizacja, klęska […]

Nurt w literaturze i sztuce XX wieku. Wyróżniał sie tendencjami do sprzeciwu cywilizacji technicznej i modelom organizacji społecznej. Zwolennicy prymitywizmu popierali koncepcję powrót do natury, spontanicznego wyrażania emocji, przeżyć. Prymitywizm przejawiał sie kultem dzikości i […]

Pokolenie twórców, które debiutowało na przełomie lat 40. i 50. XX wieku. Głosiło i realizowało hasła realizmu socjalistycznego. Pokolenie to około 1956 roku ustąpiło miejsca pokoleniu „Współczesności. Przedstawiciele: Andrzej Braun (1923-2008), Tadeusz Konwicki (1926-2015), Witold […]

Grupa młodych pisarzy (m. in. M. Bałucki i M. Rozwadowski)  przeciwstawiająca się literaturze i filozofii romantyzmu. Głosili program literatury piętnującej zło bliskie codziennemu życiu oraz podejmującej problematykę moralną i polityczną. Przedburzowcy działali w latach 1858-1862, […]