O języku na języku

Liczebniki mnożne tworzymy za pomocą przyrostka -ny (-na, -ne). Tworzymy je także za pomocą przedrostka po- albo złożenia z wyrazem „kroć”. Przykłady: po-dwój-ny, po-czwór-ny, pię-cio-krotny.

Liczebniki porządkowe tworzymy od liczebników głównych. Wykorzystujemy w tym celu przyrostki: -y (-a, -c), -ny (-na, -ne), -ci (-cia, -cie), -ty (-ta, =re), -owy (-owa, -owe). Przykłady: siódmy, czwarta, piąte, setny, dziewiąty.

Do liczebników prostych zaliczamy liczebniki główne, które nie mają formantów przyrostkowych. Mają natomiast formy fleksyjne rzeczowników (np. pięć – jak sieć, sto – jak miasto , tysiąc – jak miesiąc). Prostymi liczebnikami są też liczebniki […]

Liczebniki wielorakie tworzą się od liczebników zbiorowych. Wykorzystywany jest przyrostek -aki (-aka, -akie). Niekiedy stosuje się przyrostki -ny (-na, -ne) oraz -owy (-owa, -owe). Przykłady: dwojaki, pięcioraka, siedmioraka, tysięczna, milionowa.  

Liczebniki zbiorowe tworzone są za pomocą przyrostków: -oje, -oro. Przykłady: dwa – dw-oje, trzy – tr-oje, cztery – czw-oro, osiem – ośmi-oro.    

Formę złożoną mają: liczebniki, będące zrostami, np. pięćdziesiąt, osiemdziesiąt, trzysta, półtora, liczebniki będące  zestawieniami, np. dwadzieścia pięć, pięćdziesiąt dwa, tysiąc siedemset, liczebniki będące złożeniami, np. dziesięciokroć, dwakroć, stokroć.

LICZEBNIKI: główne (ile?, pięć), porządkowe (który z kolei?, piąty), ułamkowe (niepełna całość, trzy czwarte), nieokreślone (nie podają dokładnych danych, kilka, mnóstwo), wielorakie (wskazują na liczbę części składowych, dwojaka natura), mnożne (wskazują na liczbę jednorodnych części […]

W zasadzie liczebniki nie znają w ogóle kategorii liczby. Liczebnik 1 ma liczbę pojedynczą, pozostałe mnogą. Niektóre jednak liczebniki mogą mieć inne. nieliczebnikowe znaczenie. Jeden  oznacza ilość, ale także „pewien” i w tym drugim znaczeniu […]

Z języka polskiego „umknęły” liczebniki ułamkowe, typu półtora (1 ), nie używa się np. popularnych kiedyś:  półtrzecia (2 ) półczwarta (3) Dziś te formy są całkowicie nieczytelne. Nieznane sa dziś liczebniki typu: samotrzeć (czyli we […]