O języku na języku

Zdania podrzędne, wyrażające cel czynności zdania nadrzędnego , odpowiadają na pytania: po co? w jakim celu? Łączą się ze zdaniami nadrzędnymi za pomocą spójników: „by”, „aby”, „żeby”, „ażeby”, „byle”. Orzeczenie może mieć w nich postać […]

Zdania podrzędne okolicznikowe czasu stanowią określenia czasu , w którym odbywa się czynność orzeczenia zdania nadrzędnego. Wskaźnikami zespolenia są najczęściej spójniki „kiedy”, „gdy”. Mogą one przyłączać następujące zdania podrzędne: Mówiące o czynności równoczesnej w stosunku […]

Zdania podrzędne, określające miejsce, na którym odbywa się czynność orzeczenia zdania nadrzędnego, są wprowadzane za pomocą zaimków względnych: „gdzie”, „skąd”, „dokąd”, „którędy”: Wróciliśmy do szkoły, gdzie czekała na nas reszta klasy. Byłem tam, gdzie obozowaliśmy […]

Zdania okolicznikowe przyczyny odpowiadają  na pytania: czemu? dlaczego? z jakiego powodu. Łącza się ze zdaniami nadrzędnymi za pomocą spójników: „bo”, „gdyż”, „ponieważ”: Byłam szczęśliwa, bo zobaczyłam go ponownie. Nie byłam w pracy, bo byłam chora. […]

Zdania okolicznikowe stopnia odpowiadają na pytania: jak bardzo?, w jakim stopniu? Łączą się ze zdaniami nadrzędnymi za pomocą wskaźników zespolenia: „jak”, „im…”, „tym”: Wykonałem to tak starannie, jak umiałem. To nie jest prosta sprawa, jak […]

Zdania podrzędne orzecznikowe zastępują orzecznik rzeczowny lub przymiotny zdania nadrzędnego. Wskaźnikami zespolenia są w nich zaimki względne lub spójnik „że”, np. Jestem tym, czym byłem. Sytuacja stała sie taka, że trzeba było coś zmienić.

Zdania podrzędne podmiotowe zastępują podmiot zdania nadrzędnego lub go rozwijają. Przy tożsamości podmiotu obu zdań – nadrzędnego i podrzędnego , w funkcji wskaźnika zespolenia występują zaimki pytająco-względne „kto”, „co”. Ich odpowiednikiem w zdaniu  nadrzędnym może […]

Zdania podrzędne  przydawkowe odnoszą sie jako określenia do rzeczowników, występujących w zdaniach  nadrzędnych. Łączą się ze zdaniami nadrzędnymi najczęściej za  pomocą zaimków względnych „który”, „jaki”. Odpowiednikami tych wskaźników zespolenia mogą być w zdaniach nadrzędnych: dla […]

Zdania podrzędne przyzwalające wyrażają okoliczności niesprzyjające, przeszkody, przeciwieństwa, pomimo których lub wbrew którym dochodzi do skutku czynność zdania nadrzędnego. Łączą się ze zdaniem nadrzędnym za pomocą spójników: „choć”, „chociaż”, „choćby”, „mimo że”, „pomimo że”: Podróż […]

Zdania podrzędne rozwijające odnoszą się do całej treści zdania nadrzędnego, nie zaś do poszczególnych jej członów. Łączą się ze zdaniem nadrzędnym z pomocą różnych form przypadkowych zaimka względnego co: Ojciec ciężko zachorował, co mnie zmartwiło. […]